Članci

Sačmeni metak kalibra 12 uveden je prije 160 godina. Svi  mogući tipovi sačmarica nezaobilazno se izrađuju u kalibru 12 koji je postepeno istisnuo kalibar 10 zbog blažeg trzaja. Popularna “dvanaestka” nametnula se univerzalnošću kao apsolutni lider među sačmenom nunicijom svih kalibara. Nema sumnje da je danas najpopularniji sačmeni metak kalibra 12. To je najrasprostranjeniji lovački sačmeni metak u svijetu sa mnogo različitih konstrukcija, verzija, tipova i laboracija u zavisnosti od namjene (daleko više nego što je to slučaj sa takođe vrlo popularnim i zastupljenim kalibrom 16) – od lova i sportskih disciplina preko samoodbrambene do vojno policijske namjene. Svi mogući tipovi sačmarica izrađuju se u kalibru 12 – prelamače i kombinovane puske, repetirke svih vrsta kao i poluatomatske sačmarice. Kada u nekom filmu upratite sačmaricu bilo kog tipa, možete gotovo uvijek biti sigurni da je ta puška u kalibru 12. Vjerujemo da lovci dobro poznaju osnovne pojmove o sačmenoj municiji pa prema tome i sastavne dijelove sačmenog metka. Iz toga razloga se nećemo baviti definicijama i opisom opšte poznatih  stvari.  Međutim, ima dosta nejasnoća i nedoumica u razumijevanju određivanja i označavanja kalibra sačmenog metka a greške se u nemalom broju provlače čak i kroz oružne listove pa se tako često sreće pogrešna oznaka kalibra, na primjer “sačmarica kalibra 12 milimetara”. Pored toga, lovcima često nije u potpunosti jasan odnos između dužine sačmenog metka, dužine čaure istoga i dužine lažišta sačmenog metka u cijevi sačmarice. Isto tako, jedna od čestih zabluda je i pucanje krupnijom sačmom na većim udaljenostima. Ovo je prava prilika da na kratak i jasan način razjasnimo te nejasnoće. ODREĐIVANJE KALIBRA KOD LOVAČKIH PUŠAKA SAČMARICA Promjer ožlijebljenih (olučenih) cijevi je promjer po kome je cijev bušena a obzirom na naknadno ožlijebljenje kalibar cijevi je promjer između dva polja jednog naspram drugog, gdje cijev ima jednak (paran) broj žljebova, odnosno promjer između polja i žlijeba nasuprot tog polja kod cijevi koja ima neparan broj žlijebova. Kalibar ožlijebljenih cijevi izražava se u milimetrima. Međutim, kod pušaka sačmarica (kod pušaka glatkih, neolučenih cijevi) kalibar se ne izražava kao promjer cijevi u milimetrima već samo određenim brojem po sistemu koji su ustanovili Englezi (na primjer 12, 16, 20). Sistem je sljedeći: kada se od jedne funte/libre olova (453.6g) izlije 12 jednakih olovnih kuglica (istog promjera) onda se cijev puške čiji je promjer jednak promjeru ovih kuglica označava brojem 12 a ukoliko od iste količine olova izlijemo 16 kuglica identičnog promjera onda se puščana cijev čiji promjer odgovara promjeru jedne od 16 kuglica označava brojem 16. Iz ovoga naravno slijedi da je promjer cijevi kod kalibra 12 veći od promjera cijevi puške kalibra 16 iz prostog razloga što je promjer jedne od 12 kuglica veći od promjera jedne od 16 kuglica izlivenih iz iste količine olova. Brojna oznaka kalibra sačmarica govori nam dakle da je veličina poprečnog presjeka obrnuto srazmjerna veličini broja koji označava određeni kalibar te se iz tog razloga ne stavlja oznaka za dužinu (mm). Oznake kalibara sačmenih metaka su standardizovane i internacionalne – koriste se u svim zemljama od najmanjeg kalibra do najvećeg kalibra. Izuzetak jedino predstavlja najmanji sačmeni kalibar 36 tačnije njegova oznaka na engleskom području .410 je ustvari vrijednost promjera duše cijevi izražena u dijelovima inčima (1 inch = 25.4 mm). DUŽINA LEŽIŠTA METKA Vanjske diimenzije metka u odnosu na odgovarajuće dimenzije ležišta metka u cijevi od posebnog su znacaja. Ležiste metka je bilo u početku 65mm a danas je dužina ležišta porasla na 70 mm za normalne kalibre, 76 mm za magnume i 89 mm za super magnume. Municija normalnih kalibara se smije upotrijebiti u magnum puškama istih kalibara ali ne i obrnuto! Dakle, bez posljedica se može koristiti kraća municija iz dužeg ležišta ali nikako i ni u kom slučaju obrnuto. Ovo je neobično važno napomenuti jer bi nepažljiv lovac korišćenjem magnum municije u standardnoj pušci mogao da dovede u opasnost kako sebe i svoje oružje tako i druge ljude. Radi se naime o dužini čaure a ne o dužini metka. Na primjer, standardni sačmeni metak (patrona) dužine čaure 70 mm, u zavisnosti od fabričke tehnologije zatvaranja čaure prilikom punjenja (rubno „pertlovanje“ ili zvjezdasto zatvaranje), uvijek je kraći od 70 mm i lako ulazi u pušku sa ležištem od 65mm. S obzirom da se čaura prilikom ispucavanja u ležištu otvara to može biti vrlo opasno. Dužina ležišta metka označena na cijevi je dakle granica dužine čaure koja se smije upotrijebiti. Iz tog razloga svi lovci moraju voditi računa o dužini ležišta metka i dužini čaure što se lako provjeri na kutiji municije i oznakama na pušci. Mjere za metak i ležište metka u cijevi propisane su od internacionalne komisije za ispitivanje i žigosanje vatrenog oruzja (CIP) i kao norme prihvaćene od svih svjetskih proizvođača lovačkog oružja i municije. SAČMA Od kalibra sačmarice zavisi količina sačme koju sadrži metak i teorijski su uvijek efikasniji veći kalibri. Međutim, izbor krupnoće sačme, u zavisnosti od vrste divljači koja će se loviti, veći je problem od izbora kalibra sačmarice. Dosta lovaca smatra da je krupnija sačma ubojitija i efikasnija na većim udaljenostima ali to nije ispravno mišljenje jer je krupnije sačme manje u patronu pa i precizno nanišanjena divljač pogođena sa jednom ili dvije krupne sačme, sa veće udaljenosti, pada tek poslije pređenih nekoliko stotina metara a najčešće ostane nepronađena. Suština terminalne (ciljne) balistike sačme je u tome da divljač pada na mjestu usljed nervnog šoka nastalog istovremenim pogotkom većeg broja sačme (sačmenim snopom) pa makar ona bila i manje probojnosti a rjeđe usljed smrtnih povreda koje nastaju razaranjem vitalnih organa prodorom sačme u dubinu tijela. Sačma zbog oblika lopte ima loše balističke osobine i naglo gubi na brzini. Bitan je posip. Stoga pucanje sačmom na veće udaljenosti treba uvijek izbjegavati. Optimalna granična udaljenost za gađanje ne bi trebalo da prelazi 35-40 metara. Staro pravilo glasi da ako se lovac dvoumi između dvije krupnoće sačme uvijek treba izabrati onu sitniju. Na primjer, za zeca, najčešće lovljenu divljač kod nas, sačma od 3mm je sasvim dovoljna na početku a od 3,5 mm na kraju sezone. Standardna fabrička municija kalibra 12/70

U vrijeme kada je nastao, .22 Hornet je bio najprecizniji malokalibarski metak. Vrlo brzo je prihvaćen od lovaca na divljač veličine lisice i šakala ali i takmičarskih strijelaca. Boljih balističkih performansi i snažniji od metaka .22 WMR (.22 Magnum) i .17 HMR, .22 Hornet svoju popularnost dugovao je i činjenici da je centralnog a ne ivičnog paljenja, kao pomenuta dva kalibra. Razvijen je od strane nekoliko američkih entuzijasta i konstruktora „wildcat“ kalibara 1920-ih godina, kada je bilo popularno eksperimentisati sa municijom neobičnih karakteristika i različitim zrnima i punjenjima. Metak .22 Hornet je zvanično uveo i predstavio Vinčester 1930. godine a njegov nastanak veže se najviše za ime Townsenda Whelena, lovca, oficira, avanturiste i puškara entuzijaste. Whelen je za početak razvio vlastitu konstrukciju zrna kalibra .223 tako što je košuljicu izradio od obične čaure metka kalibra .22lr. Novorazvijenu municiju testirao je na 100 i 200 metara gdje je dobio vrlo uske grupe (ne veće grupe od dva inča na 200m) što je bio izuzetan rezultat. Međutim, konstruktor je želio još bolje performanse i nezadovoljan barutom „DuPont“ oznake 1204, primijenio je novi tip punjenja. Nagovorio je svoje kolege iz firme „Hercules Powder Co.“ da razviju sasvim novu vrstu baruta. Taj novi barut imao je oznaku „2400“ jer je iniciran u ekperimentalnom metku imao sposobnost da potisne zrno mase 45 grejna brzinom od 2400 fps. U proljeće 1930. godine Whelen je sa prijateljima krenuo u lov i sa sobom ponio konvertovanu pušku Springfild 1922 obrtnočepnog zatvarača u novom kalibru. Lovu je prisustvovao i izvjesni Edwin Pugsley, jedan od izvršnih direktora Vinčestera, koji je toliko bio oduševljen preciznošću i učinkom novog metka „.22 Hornet“ (stršljen, kako je Whelen odlučio da ga krsti), da je organizovao zvanično testiranje. Nakon sprovedenih testova pokazalo se da je .22 Hornet najprecizniji puščani metak centralnog paljenja koji je fabrika Vinčester ikada testirala i taj metak je vrlo brzo uveden u serijsku proizvodnju a na tržište su izbačene dvje laboracije: jedna sa mekim olovnim ogoljenim vrhom a druga sa šupljim vrhom – oba metka imala su početnu brzinu od 2500 fps (oko 760 m/s). Performanse Metak .22 Hornet ne samo da je izuzetno precizan već i više nego prijatan za pucanje jer proizvodi vrlo mek trzaj. Njegova evropska oznaka je 5.6×35mmR („R“ je oznaka pune ivice čaure, ali treba još jednom naglasiti da je ovaj metak centralnog a ne ivičnog paljenja). Prvi Partizan iz Užica i dalje proizvodi ovu municiju, iako ona nije više ekonomična i široko prihvaćena kakva je bila u vrijeme nastanka. Iz balističke tablice za fabrički PPU metak .22 Hornet sa zrnom mekog vrha mase 2.90 g (45 gr), koju prilažemo, vidi se da balistička krivulja na 200 metara ima pad od 16.9 cm, a na 250 metara već 49 cm iz čega proističe da je efikasni domet 150 metara gdje ovo malo zrno ima brzinu 472 m/s i energiju 325 džula. Većina ozbiljnijih svjetskih proizvođača municije danas nude ovaj metak sa zrnima mekog ili šupljeg vrha te mase 2.2, 2.3, 2.9, ili 3 grama i početnih brzina obično u rasponu od 760 do 940 m/s. Energija na ustima cijevi kreće se oko 950J (brzina i energija zrna znatno su manje kada se ova municija ispaljuje iz kraćih cijevi). Metkom .22 Hornet se vrlo uspješno love lisice i divljač mekše kože, ne veće mase od 40 kilograma. Dobro plasiran hitac na takvu divljač obično će bez problema dosegnuti  vitalne organe i biti smrtonosan a zahvaljujući poslovičnoj preciznosti moguće je bez većih problema pogoditi i vrat. Ipak, .22 Hornet je daleko od idealnog metka za lov srneće divljači (za ovu namjenu postoje mnogo bolji i efikasniji kalibri). Taj je metak danas popularan najviše kod lovaca iz nešto starije starosne grupe, rođenih početkom pedesetih godina prošlog vijeka – u našim lovištima nije rijedak slučaj sresti starije lovce na lisice sa čehoslovačkim puškama Brno Model „Fox“ kalibra .22 Hornet (lovci iz pomenute starosne kategorije opisuju ovaj metak i kao savršen za lov na divlju mačku). Karabini Brno „Fox“ u ovom kalibru mogu biti savršen izbor za lovački podmladak u svrhu treninga na strelištu i lov na štetočine. Prema pozitivnom (važećem) zakonodavstvu (Zakon o lovu) BiH i Republike Srbije srnu je zabranjeno loviti municijom kalibra ispod 5,6 čija masa zrna je manja od 3,5 grama, što znači da se .22 Hornet sa odgovarajućom težinom zrna bez problema može koristiti u lovu. M4 puška za preživljavanje pilota i posada vazduhoplova USAF Nakon Drugog svjetskog rata Američko ratno vazduhoplovstvo počelo je opremati posade aviona sa puškama naročite konstrukcije namijenjenim prvenstveno preživljavanju tojest lovu i opstanku u divljini, po obaranju vazduhoplova. Interesantno je da su prve ovakve puške bile u kalibru .22 Hornet. Radilo se o tri konstrukcije izuzetno simplifikovanih pušaka; jedna je bila repetirka sa obrtno-čepnim zatvaračem, izvlačivim metalnim kundakom i magacinom kapaciteta 4 metka (puška za preživljavanje M4), druga je bila prelamača dvocijevka sa bok rasporedom cijevi (oružje za preživljavanje posada vazduhoplova M6, donja cijev u revolverskom kalibru .45 Colt iz koje se može ispaljivati i sačmena municija .410 odnosno 36) i treća repetirka Armalite AR-5 (MA-1). Komplet municije .22 Hornet, koji je išao uz ove puške, sastojao se od metaka laborisanih zrnima sa mekim olovnim ogoljenim vrhom koja nisu bila u saglasju sa Haškom konvencijom. Međutim, sva ta pakovanja imala su jasno upozorenje da su puške i municija namijenjene samo i isključivo ubijanju divljači zbog prehrane te da ni pod kojim okolnostima ne smiju biti upotrijebljene u ofazivne ili defanzivne svrhe protiv neprijatelja. Godine 1959. ove puške biće zamijenjene modelom u kalibru .22lr koji se proizvodi i danas kao puška za preživljavanje pilota i posada ratnih vazduhoplova. Radi se o poluautomatskoj pušci „ArmaLite AR-7 Explorer“ konstrukciji čuvenog Judžina Stonera. Piše: Draško Dragosavljević  

Ruski metak 7,62x54R je 130 godina u aktivnoj vojničkoj službi bez naznaka da bi se mogao penzionisati. Ovaj veteran je i odličan lovni metak, po performansama blizak modernoj municiji .308 Winchester. Povremeno nam se javljaju lovci sa željom da podijele vlastita iskustva ali i potraže savjet ili razjašnjenje različitih pitanja o vrstama oružja i municije.  Naime,  jedan mladi lovac u prilici je da po simboličnoj cijeni nabavi prilično dobro očuvan sovjetski obrtnočepni vojnički karabin iz Drugog svjetskog rata sistema Mosin Nagant M44 u kalibru 7,62x54R, sa kojim želi loviti divlje svinje. Njegovo pitanje bilo je fokusirano na dostupnost municije preko domaćih distributera a između ostalog je obuhvatalo upotrebljivost toga karabina u lovu, s obzirom na pravu ručicu zatvarača koja bi onemogućila postavljanje standardne montaže za optički nišan (ne radi se o snajperskom modelu puške Mosin Nagant M1891/30PU koji ima povijenu ručicu zatvarača i specijalnu montažu).  Jedan od najelegantnijih načina da se taj problem prevaziđe jeste pretvaranje ovog legendarnog oružja u spretnu skautsku pušku (prema konceptu  Džefa Kupera iz 1980-ih) postavljanjem montaže na bazu zadnjeg mehaničkog nišana, ali o tome nekom drugom prilikom. Međutim, kako se radi o odličnom metku za lovne svrhe, koji je po balističkim svojstvima skoro jednak mnogo mlađem metku .308 Winchester (7,62x51mm) dok je sa zrnom mase 9,7 grama približan vrlo popularnom .30 06 S, odlučili smo da taj slavni, stari ruski metak, koji proizvodi užički PPU i izvozi ga na sve strane svijeta, predstavimo onoliko koliko nam to prostor dozvoljava. 7,62x54R je naravno poznati vojnički metak za mitraljeze PKT odnosno jugoslovenske licencne mitraljeze Zastava M84 i snajperske puške sistema Dragunov SVD (takođe i srpske snajperske puške sistema Zastava M91), te brojne uglavnom ruske lovačke prelamače, a sa njegovim nastankom,  uvođenjem i istorijom neraskidivu vezu imaju upravo puške Mosin – Nagan. Nastanak i razvoj metka 7,62x54R Uporedo sa razvojem puške sistema Mosin – Nagan M1891, na kojoj su radili Sergej Mosin i belgijanac Leon Nagan, metak 7,62x54R razvili su ruski carski potpukovnik Rogovcev, pukovnik Petrov, natporučnik Savostjanov i inženjer Veltiščev na bazi austrijskog metka 8x50mmR i francuskog metka 8x56mmR. Naime, nakon Rusko – turskog rata (1877-1878. g.), za vrijeme koga je ruska armija bila naoružana jednometnim puškama sa obrtnočepnim zatvaračem sistema Berdan II u kalibru 10,75×58 mm, analizirana su bolna iskustva i brojne prednosti tada veoma modernih petnaestometnih turskih polužnih repetirki sistema Vinčester M1866 kalibra .44 Henry Rimfire nad pomenutim Berdankama (Turci su „vinčesterkama“ desetkovali Ruse koji su jurišali na utvrđeni bugarski grad Pleven).  Iz toga razloga, nakon nekoliko neuspjelih pokušaja da se puške sistema Berdan modernizuju i opreme višemetnim tubularnim magacinom, oformljena je 1882. naročita komisija za testiranje repetirki a u cilju da se iznađe moderno i optimalno rješenje nove službene puške i metka. Na scenu tada stupa kapetan ruske carske vojske  i inženjer, konstruktor oružja Sergej Ivanovič Mosin koji nakon više eksperimenata komisiji podnosi novu pušku. Ruska armija željela je da se preoruža modernom repetirkom čija je municija punjena bezdimnim barutom pa je Mosinova konstrukcija bila sazdana oko novog metka kalibra takozvane tri linije (stara ruska mjera) odnosno 7,62 milimetra dok u isto vrijeme komisji svoju konstrukciju puške u novom kalibru 3,5 linije (8,89 mm) podnosi i belgijski konstruktor Leon Nagan. U periodu od 1889. do 1891. komisija je ispitivala ta dva suparnička modela da bi se na kraju poslije niza modifikacija  pojavila nova puška koja je bila plod rada veće grupe konstruktora, međutim bila je to u osovi modifikovana puška Mosina sa pridodatim Naganovim rješenjima. Ta se puška danas uobičajeno naziva Mosin – Nagan a prvi model koji se pojavio i uveo metak 7,62x54R na svjetsku scenu bio je „Trolinijska puška model 1891“. Metak 7,62x54R  punjen je bezdimnim barutom, čaura je flašaste forme a dance ima puni vijenac tojest obod o čemu nam govori oznaka R (od engleske riječi – Rimmed).  7,62x54R predstavlja jedan od rijetkih masovno upotrebljavanih metaka koji ima takvu čauru što je tipično rusko rješenje iznuđeno tadašnjim niskim stepenom razvoja industrije uz želju da se pojeftini prozivodnja (proizvodnja čaure metka bez ivice zahtijevala bi više sredstava i vremena). Međutim takvo rješenje imalo je i svoje prednosti koje su se ogledale u izradi ležišta metka u cijevi sa nešto širim tolerancijama, dok je obod pomagao da se održi čeoni zazor u zavisnosti od variranja dužine čaura, što se sve skupa pokazalo kao pouzdano rješenje.  Tokom svoje više nego burne istorije, u kojoj je često bio službeni metak na obe zaraćene strane (kao što je slučaj u Zimskom ratu između SSSR i Finske 1939–1940), 7,62x54R  je prošao kroz mnogobrojne optimizacije i izmjene.  U početku bio je laborisan zrnom sa oblim vrhom mase 13,6g, i dužine 30,8 mm koje se u čauri fiksiralo sa tri uboda, da bi 1908. uvođenjem zrna sa punom košuljicom i oštrim vrhom mase 9,6g metak dobio oznaku M-1908. U toku 1930.  taj metak je dobio oznaku M-1908/30. Nakon toga su se pojavljivale najrazličitije verzije: sa pancirnim, obilježavajućim, zapaljivim i snajperskim zrnima (postojale su i specijalne modifikacije metka za avionske mitraljeze izuzetno visoke kadence ŠKAS i Ultra-ŠKAS). Danas se u službenoj upotrebi nalazi preko trideset najrazličitijih tipova ovog metka i dosta lovačkih tipova raznih proizvođača. Dimenzije i performanse Iako su se tokom istorije (u zavisnosti od zemalja koje su ga koristile) sretale različite oznake (7,62×53 mm, 7,62x53mmR, 7,62x54mm, 7,62x54mmR) utvrđena je zvanična oznaka tog metka i ona glasi: 7,62×54 mmR. Ukupna dužina metka iznosi 77,16 mm, dužina čaure je 53,72 mm, prečnik danceta 14,48 mm, dok masa zrna varira od 9,6 do 13,6 g, težina barutnog punjenja od 2,1 do 3,4 g, početna brzina zrna od 780 do 870 m/s, a kinetička energija na ustima cijevi kreće se od 2920 do 4466 J.Više modela pušaka „mosinki“ sa Crvenom Armijom došlo je i na naše prostore u ogromnom broju, a kupovinom licence za sovjetske tenkove T72, od strane bivše SFRJ sredinom osamdesetih, obuhvaćeni su i mitraljezi PKT u kalibru 7,62x54R. Taj je metak postepeno istisnuo 7,9x57mm a kroz licencni mitraljez Zastava M84 usvojen je kao službeni i od strane bivše JNA. Nešto kasnije poluautomatska snajperska puška Zastava M76 u kalibru

Najveće uzbuđenje nije ubiti već pustiti da živi, napisao je američki pisac i pustolov Džejms Oliver Kervud u romanu “Grizli” iz 1916. godine, priči o prijateljstvu između džinovskog grizlija i mečeta, koje je ostalo bez majke. Kroz film “Medvjed” iz 1988. godine, sineastičku adaptaciju Kervudovog romana, potpisnik ovih redova prvi put se bliže upoznao sa životom tih divnih životinja. Francuski režiser Žan Žak Ano je u ovom Cezarom nagrađenom kinematografskom remek-djelu, sa tek nekoliko rečenica koje izgovaraju dva glavna glumca, uspio ispričati nezaboravnu priču o medvjedima i ljudima. Radnja francuskog filma “Medvjed” smještena je na kraj 19. vijeka u kanadsku divljinu a započinje rođenjem mečeta grizlija koje rano ostaje siroče, nakon što medvjedica-majka gine pri padu s litice u potrazi za pčelinjim medom. Ostavši sam i bez majčine zaštite, mladunac uskoro sreće ogromnog mužjaka grizlija i vidjevši u njemu oca čini sve da ga ovaj prihvati i zaštiti. Golemi medvjed će postepeno mladunca staviti pod svoje okrilje, naučiti ga da lovi losose i preživi. Za to vrijeme dva prekaljena kanadska lovca-trapera tragaju za medvjedima u surovim planinama Britanske Kolumbije, nadajući se da će njihovo krzno skupo prodati. Naoružani “vinčesterkama”, zalaze duboko u divljinu i u jednom impresivnom, dramatičnom trenutku, spoznajući neraskidivu vezu sa prirodom, postižu mir sa medvjedima ali i ličnu transformaciju. Naime, jedan od lovaca (igra ga Čeki Karjo) susreće se oči u oči sa golemim grizlijem kojeg je prethodno ranio iz puške. Lovac je u tom trenutku nenaoružan i čini se da je strašna smrt u čeljustima ranjene i osvete željne zvijeri neizbježna. Ipak, razjareni medvjed neočekivano poklanja život čovjeku, okreće se i odlazi u društvu mladunčeta. Tada i čovjek, dokopavši se puške, puca visoko iznad krošnji borova i prestaje biti lovac. Film je ostao upamćen i po čuvenom filmskom medvjedu Bartu, ogromnom kodiaku visokom 2,90 m i teškom preko 700 kg, koji je kasnije igrao rame uz rame sa Entonijem Hopkinsom, Alekom Boldvinom, Bredom Pitom i mnogim drugim holivudskim zvijezdama. Žan Žak Ano je Barta prozvao Džonom Vejnom među medvjedima. Kroz međusobno povezane priče o životinjama i ljudima Ano je u filmu “Medvjed” obradio niz tematskih elemenata: rađanje, smrt, siročad, napuštanje, surovost, strah, glad, tugu, opasnost, opstanak, zaštitu, saosjećanje, samilost ali i temu preobraćenog lovca, kao direktnu referencu na originalni roman “Grizli” i njegovog autora, kojem je medvjed u lovu iz neobjašnjivog razloga poklonio život. Pisac Džejms Oliver Kervud, nekada i sam lovac, smatrao je taj roman autobiografijom onoga ko je godinama lovio prije nego što je spoznao da priroda nudi daleko veća uzbuđenja od ubijanja životinja. Film Žana Žaka Anoa, inače snimljen u nestvarno lijepim Dolomitskim Alpima, svesrdno su podržale Američka organizacija za zaštitu prava djece i životinja (AHA) i Svjetska fondacija za prirodu (WWF). Sa željom da se u najvećoj mogućoj mjeri sačuvaju životi medvjeda, počela je i priča o “Zaštiti mrkog medvjeda na području Dinarida”, projektu koji je sproveo banjalučki Centar za životnu sredinu – neprofitno i nestranačko udruženje sa glavnim ciljem da podiže javnu svijest o važnosti poštovanja i čuvanja prirode. Zaštita mrkog medvjeda na području Dinarida Priča o ovom važnom i plemenitom projektu započinje u drugoj polovini novembra 2015. godine, kada je u banjalučko naselje Lazarevo, tražeći hranu, dolutao mrki medvjed. U to doba godine, medvjedi su već trebali hibernirati. Međutim, klimatske promjene donijele su visoke temperature u zimskom periodu koje se negativno reflektuju i na medvjeđi zimski san. Naime, u trenutku kada na njihovom prirodnom staništu više nema dovoljne količine hrane medvjedi su budni, zbog čega dolaze u naseljena područja. Dvije godine nakon prvog dogodio se drugi slučaj. Ova zakonom zaštićena životinja u ljetno doba je dolutala do naselja Rekavice i napala mještanina. U oba slučaja radilo se o medvjedicama koje su lovci prinudno odstrijelili, jer su ugrožavale imovinu i bezbjednost ljudi. Stanovnici naselja Rekavice kasnije će prijavili da su dva mečeta, najvjerovatnije mladunčad odstrijeljene mečke, više puta viđena kako lutaju u potrazi za majkom. Boljeg rješenja u tom trenutku jednostavno nije bilo. Lovci su odstrel opravdali nepostojanjem specijalne puške za omamljivanje i adekvatanog plana reagovanja. Odstrel medvjedica zaista je pokazao nedovoljnu spremnost nadležnih u ovakvim situacijama. Iz banjalučkog Centra za životnu sredinu tada je rečeno kako odstrel ovih životinja ne smije biti jedino rješenje u ovakvim i sličnim situacijama. Izrazili su spremnost da se aktivno uključe u dugoročno planiranje zaštite medvjedom, kao i drugim velikim divljim životinjama, zajedno sa naučnom zajednicom i vladinim institucijama te zatražili hitan sastanak u nadležnom ministarstvu. Tako je započeo projekat “Zaštita mrkog medvjeda na području Dinarida” u okviru kojeg su pokrenuti brojni procesi vezani za održivo upravljanje medvjedom. Centar za životnu sredinu je u periodu od prvog januara 2018. do kraja decembra 2020. godine radio na realizaciji postavljenih projektnih ciljeva. Urađena je prva genetička analiza na dijelu populacije mrkog medvjeda u BiH. Pokrenut je proces izrade plana upravljanja medvjedom u saradnji sa Ministarstvom poljoprivrede, šumarstva i vodoprivrede Republike Srpske (važno je napomenuti da je ovo prvi takav dokument u izradi za pojedinačnu životinjsku vrstu u BiH). Radilo se i na uspostavljananju saradnje država koje dijele Dinarsku populaciju mrkog medvjeda. Resorno Ministarstvo RS je imenovalo i naročiti Interventni tim za krupne zvijeri, koji je obučen i opremljen sa dvije specijalne puške za uspavljivanje životinja – od kojih je posljednja nabavljena uz finansijsku pomoć Centra za životnu sredinu i njemačke fondacije EuroNatur. Šta je to puška za uspavljivanje? Prema anglosaksonskoj terminologiji, označavanju i klasifikaciji, koji se navode u literaturi, veterinarsko sredstvo za hemijsko obuzdavanje životinja iz daljine (davanje različitih lijekova u svrhu kontrolisanja ponašanja životinje) naziva se “trankvilajzerska puška” tojest “puška za umirivanje” (od engleske riječi “tranquilize” za umiriti, smiriti, opustiti, stišati; ili po grupi lijekova trankvilajzera). Sreće se i naziv “puška za hvatanje” (životinja) ili jednostavno – puška za ispucavanje strelica. Kod nas se odomaćio naziv “puška za uspavljivanje”. Radi se zapravo o naročito konstruisanom nesmrtonosnom (neletalnom) oružju podesivog pritiska, prilagođenom za precizno ispucavanje specijalnih, poput projektila oblikovanih, balističkih špriceva-strelica, opremljenih iglama i jarko obojenim repnim stabilizatorom. Prilikom pogotka balistički špricevi pod pritiskom automatski ubrizgavaju sredstvo za umirenje, uspavljivanje, paralisanje ili neki drugi medikament u

Krajem 19. i početkom 20. vijeka, više evropskih država i Velika Britanija bili su zauzeti proširenjem svojih interesnih zona širom svijeta. Ni jedan kontinent nije bio izložen ovoj ekspanziji više od Afrike. Holanđani su bili prisutni u Južnoj Africi, Portugalci u Mozambiku, Belgijanaci u Zairu, Englezi u Keniji i Rodeziji, Francuzi u Centralnoafričkoj Republici a Nijemci u Namibiji i Tanzaniji. Britanci su proizvodili puške u teškim kalibrima, kao i municiju za njih, prilagođene i namijenjene lovu na najtežu i najopasniju divljač crnog kontinenta. Avaj, iako su takve puške u moćnim kalibrima bile precizne i veoma kvalitetne, isto tako bile su i prilično skupe, te su umnogome prevazilazile opseg budžeta prosječnog engleskog farmera/koloniste. S druge strane, njemački kolonisti su bili veoma posvećeni u želji da od svoje matične države dobiju kvalitetne i efikasne a cijenom pristupačne puške u odgovarajućem kalibru pogodnom za odbranu od velike i opasne afričke divljači ali naravno i lov iste. Naime, Njemačka je već proizvodila ono što će kasnije postati najbolja i najmasovnija obrtnočepna akcija na svijetu – u pitanju su puške i karabini sistema Mauzer Model 98. Njemački kolonisti i lovci su u velikom broju upotrebljavali baš vojničke puške Mauzer zbog njihove pouzdanosti i niske cijene, ali su vlasti, uplašene od mogućih kolonijalnih pobuna, često zabranjivale posjedovanje službenih vojničkih pušaka i municije. Međutim, Nijemci u to vrijeme nisu imali teži kalibar koji bi mogao biti prilagođen postojećem standardnom M98 sistemu tako da odgovori svim izazovima u lovu na najtežu i najopasniju afričku divljač. S tim u vezi, početkom dvadesetog vijeka, berlinski oružar po imenu Otto Bock, dao je sebi zadatak da razvije upravo takav metak. Godine 1905. Bock predstavlja rezultate svojih eksperimenata i tako je svjetlost dana ugledao metak 9.3 × 62mm – takođe poznat i kao 9,3 × 62 Mauser. Metak je imao zrno prečnika 9.3mm spakovano u čauru bez ivice dugu 62mm. Prvobitna zrna bila su mase 285 grejna, početne brzine 2150 fps. Sve je to vrlo lijepo uklopljeno u M98 obrtnočepnu akciju standardnih dimenzija a hranjenje i ekstrakcija bili su pouzdani. Nešto kasnije biće uvedena zrna mase 286 grejna a početna brzina je povećana na oko 2400 fps. CIP je uspostavio svoj standard za ovaj metak prema kojem MAP pritisak iznosi 56,500 psi ali u modernim robusnim puškama, ukoliko je to zaista potrebno, nema razloga da se taj pritisak ne može popeti i do 60.000 psi, čime se obezbjeđuje početna brzina od oko 2500 fps. Metak 9.3 × 62mm je brzo postao veoma popularan kako u Africi tako i u Evropi a svoju popularnost nije izgubio do danas.Čak je svojevremeno i veliki afrički lovac John “Pondoro” Tejlor, anglofil kakav je bio, imao samo riječi oduševljenja za ovaj tipično njemački kalibar. Tejlor u svojoj knjizi “Afričke puške i municija”, svjestan da je 9,3mm skoro idealan metak a diskusije među lovcima o njegovoj efikasnosti bespredmetne, napisao je između ostalog sljedeće: “Nikad nisam čuo nikakve pritužbe u vezi sa 9.3mm. Njegova penetracija je dovoljna za apsolutno sve.” “Uprkos svim modernijim magnum i super kalibrima, 9.3mm i dalje ostaje omiljeni izbor mnogih profesionalnih lovaca”. Moderne laboracije municije kalibra 9.3x62mm imaju zrna mase od 220 do 320gr  čija se početna brzina kreće između 2.200 i 2.650 fps. Međutim, zrno od 286gr koje razvija brzinu od 2.350 fps vjerovatno je najpopularnija smrtonosna kombinacija za krupne veprove, jelene, losa, medvjeda i velike afričke antilope poput kudua i elanda.Još jedna prednost metka 9,3x62mm je relativno mali trzaj za ovu klasu kalibara. Iako snaga trzaja zavisi od laboracije metka (jače laboracije imaju i jači trzaj) i težine puške (teža puška manje trza) 9,3x62mm generiše između 65-85% trzaja metka kalibra .375 H&H. Poređenja radi, to je samo 20-30% više nego trzaj puške kalibra .30-06. Podnošljiv trzaj veoma je bitan lovcima, posebno onima koji su sitnije građe ili onima koji su osjetljiviji na trzaj. Blaži trzaj obično povećava vjerovatnoću preciznog pogađanja prvim metkom i isto tako brže i preciznije plasiranje sljedećeg hica, ukoliko je to potrebno. Kao što je lovcima poznato, mnogo je važnije u koji dio je divljač pogođena od toga čime je pogođena, tako da je dobro plasiran pogodak sa zrnom 9.3mm mnogo efikasniji nego loše plasiran sa zrnima težih kalibara poput .375 ili .458. Možda se najveća prednost metka 9.3x62mm nad metkom .375 H&H ogleda u znatno nižoj cijeni pušaka jer 9.3x62mm odgovara standardnoj dužini akcije (9.3x62mm, kako je već rečeno, nastao je prilagođavanjem standardnoj dužini M98 akcije). Svi veći evropski proizvođači imaju karabine u ovom kalibru (npr finski SAKO, austrijski Steyr i češki CZ) a možda najbolji kompromis između cijene i neprikosnovenog kvaliteta nudi kragujevačko Zastava Oružje čiji se legendarni Model 70 proizvodi naravno i u ovom kalibru. Osim toga, na tržištu postoji veliki izbor kvalitetne municije u kalibru 9.3x62mm. Prvi Partizan, Lapua, Nosler, Hornady, Norma, Federal, Barns, Remington i Sellier & Bellot samo su neki od proizvođača koji imaju ovaj metak u svom proizvodnom programu. Osim njih, njemačka kompanija municije RWS proizvodi vrhunsku municiju u ovom kalibru ali je ona veoma skupa. Svi ovi proizvođači u proizvodnom programu imaju više tipova zrna za ovaj metak koja pokrivaju širok opseg divljači. Sa dobro odabranom puškom u kalibru 9.3x62mm,  bez ikakvih pravnih ili etičkih dilema moguće je loviti apsolutno svu divljač na planeti od srndaća do slona. Vrlo malo kalibara će bez ikakavih problema pokriti takav opseg a da istovremeno ne prouzrokuje žestok udar u lovčevo rame i novčanik. Treba ipak reći kako ovaj kalibar zbog pada zrna nije baš najpodesniji za pucanje na preko 200 m sto je inače praksa u lovu na “Marka Pola”, najvećeg argala na svijetu, mada se i to može kompenzovati dobrom optikom. Ali, osim tih nekoliko izuzetaka, ovaj metak dobar je za lov na ogromnu većinu krupne divljači. Ukratko, 9.3x62mm je fantastičan metak koji može da ispuni niz uloga u različitim vrstama lova praktično bilo gdje u svijetu i na bilo koju divljač. Piše: Draško Dragosavljević

Švajcarski vojni metak 7.5X55 Swiss u lovačkoj varijanti proizvodi užički PPU. Metak 7.5X55 Swiss po performansama je blizak mecima .30-06 i .308 Win a penzionisani švajcarski vojni karabin direktne akcije sistema Schmidt-Rubin K31 sreće se i u našim lovištima. Nakon studioznih ispitivanja švajcarska vojska je krajem osamdesetih godina 19. vijeka, prateći tadašnje evropske trendove, usvojila u naoružanje metak kalibra 7,5 milimetara, konstrukciju pukovnika Eduarda Rubina, te brzometnu pušku sa pravočepnim zatvaračem koju je konstruisao Rudolf Šmit. Puška je zvanično usvojena 1889. a godinu dana kasnije i metak kalibra 7.5×53.5mm pod oznakom GP90 (Gewehrpatrone 1890). Metak GP90 u početku je bio laborisan ranim bezdimnim (malodimnim) barutom PC 88 te zrnom mase 211 grejna umotanim u papir sa početnom brzinom na ustima cijevi od 600 m/s.  Nakon što je modifikovan, uvođenjem manje korozivne kapisle, metak dobija oznaku GP90-03. Daljim usavršavanjem (GP90-23) čaura je produžena za jedan milimetar na 54,5 mm, kalibar zrna promijenjen sa  0.328 na 0.3075 dijelova inča te je uvedeno oživalno zrno bez papirnog omotača, sa punom košuljicom od legure bakra i nikla. Novo oživalno zrno je na ustima cijevi postizalo brzinu od 624 m/s. Nakon modifikacije metka, švajcarski vojni zvaničnici otkrili su slabe strane puške sistema Schmidt-Rubin 1889 – braveći zubi pomjereni su na prednju stranu zatvarača pa je modifikovana puška ponijela oznaku  M1889-96. Godine 1905. Njemačko carstvo usvojilo je u naoružanje tada ultramoderni metak 7.92×57mm Mauser sa šiljatim zrnom i impresivnim balističkim karakteristikama što je prisilio ostale evropske zemlje da slijede njemački primjer.  Ni Švajcarska nije bila izuzetak pa je do 1908. godine razvila i usvojila novi metak oznake 7.5×55 odnosno GP11, danas u svijetu poznat kao 7.5×55 Swiss.Radilo se o metku laborisanom lakim zrnom od 174 grejna i početne brzine od 804 m/s.  U početku su puške sistema M1889-96 prekalibrisane na novi metak montiranjem odgovarajuće cijevi a ubrzo će biti razvijena i uvedena nova verzija puška oznake M1911. Puška sistema M1911 ostala je u upotrebi do uvođenja konačne konstrukcije K31 1931. godine (tijelo zatvarača K31 je kraće u odnosu na modele koji su mu prethodili i ima na sebi spiralni kanal u koji zalazi zub poluge ručice za zapinjanje koja je poseban element). Karabin sistema K31 u kalibru 7.5X55 Swiss (GP11) ostaće u naoružanju švajcarske vojske zajedno sa automatskom puškom Stgw-57 sve do 1983. godine kada se prešlo na modernu pušku Stgw-90 u kalibru 5.56X45NATO (.223 Rem). Danas su penzionisane puške K31 i municija GP11 iz magacina švajcarske vojske dostupni na komercijalnom tržištu i dosta privlačni sportskim strijelcima, kolekcionarima ali i lovcima. Kvalitetan metak u ovom kalibru proizvodi i užički PPU. Užičani pored vojne proizvode i lovačku verziju ovog metka sa zrnom mekog vrha. Performanse metka 7,5X55 Swiss GP11 odnosno 7,5X55 Swiss pažljivo osmišljen i dobro konstruisan metak. Posmatrajući vanjske dimenzije metka može se uočiti velika sličnost sa francuskim metkom kalibra 7.5×54mm French, ali ta dva metka nisu međusobno kompatibilni. Interesantan je podatak da zapremina čaure švajcarskog metka odgovara zapremini komercijalne Vinčesterove čaure metka .30-06 koja je dužine 63 milimetra (7.62X63). Da je čaura metka švajcarskog 7,5X55 Swiss dužine 63 mm, umjesto 55 milimetara, u nju bi stalo 10 grejna više baruta nego u čauru metka .30-06. Međutim, za razliku od pušaka Springfield M1903 u .30-06 Springfield, švajcarske vojne puške K31 konstruisane su za niže radne pritiske od  45.500 psi. Originalna laboracija metka GP11 podrazumijevala je zrno promjera  0.3087 dijelova inča, mase 174 grejna sa početnom brzinom od 804 m/s na ustima, što je ostalo nepromijenjeno od usvajanja do penzionisanja. Premda blažih radnih pritisaka, terminalno balistički efekti metka 7.5X55 Swiss (GP11) vrlo su slični mecima .30-06 i .308 Win. Na tržištu postoje različite konstrukcije zrna kojim se švajcarski metak može prilagoditi širokom spektru lovnih situacija. Puške sistema Schimdt-Rubin M1911 i K-31 veoma su kvalitetno izrađene i precizne ali nevolja leži u tome što se čaure kod švajcarskog sistema direktne akcije izbacuju na gore, čime je onemogućena standarna montaža optičkog nišana. Umjesto standardnih montaža, većina strijelaca odlučuje se za “scout” montažu koja se postavlja na postolje zadnjeg mehaničkog nišana, dakle, ispred otvora za izbacivanje čaura.  Međutim, karabin K31 opremljen tipskim diopterskim nišanom i napunjen kvalitetnom PPU lovačkom laboracijom može itekako biti upotrebljiv u lovu. Fabrička municija Metak 7,5X55 Swiss iz švajcarskih vojnih viškova laborisan je zrnima sa punom metalnom košuljicom FMJ i kao takav je, poput ostalih vojnih metaka, neprikladan i zabranjen za lovnu upotrebu. Jedan broj evropskih lovaca buši i modifikuje FMJ zrna, ali takvo je rješenje iznuđeno ne daje dobre rezultate. Uobičajena je praksa da se vojni metak delaboriše uz pomoć kinetičkog izbijača zrna, te zatim laboriše komercijalnim SP projektilom od 165 do 180 grejna. Užički Prvi partizan jedna je od rijetkih fabrika koja proizvodi lovački metak 7,5X55 Swiss laborisan Soft Point zrnom. Projektil lovačkog metka PPU 7,5X55  mase je 11.30 g (174 gr), početne brzine 770 m/s i energije na ustima cijevi od 3343 džula (podaci dati u PPU balističkoj tablici). Ručno punjenje Čaura originalnog švajcarskog vojnog metka GP11 na nesreću koristi berdan kapisle i nezahvalna je za ručno punjenje jer se kapisle moraju ukloniti hidrauličkim putem i zamijeniti novim kapislama istog tipa, što je posao koji oduzima puno vremena. Pojedini sportski strijelci tvrde da imaju odlične rezultaste sa čaurama .284 Winchester, koja ima slične dimenzije ali je dance unekoliko manje i može izazvati probleme za ekstrakcijom. Prema američkim izvorima, tipične početne brzine koje se mogu očekivati od ručno punjene municije ispaljene iz cijevi K31 dužine 652 mm, bez prekoračenja propisanih pritisaka, su: 2900fps sa zrnom mase 150 grejna, 2750fps sa zrnima mase od 165 do 168 grejna, 2600fps sa zrnima od 178-180 grejna i 2400fps sa zrnom teškim 200 grejna.  Prema istim izvorima, metak GP11 laborisan standardnim projektilima .308 ima istovjetne performanse kao blage laboracije metka .30-06 Springfield ili žestoke laboracije metka .308 Winchester. Metak 7,5X55 Swiss GP11 nije uobičajen lovački niti sportski metak. U matičnoj zemlji kvalitetne i precizne puške sistema Schimdt-Rubin M1911 i K-31 i dalje služe za vježbu građana/rezervista i rekreativno gađanje. Isti slučaj je i u većini švajcarskih zajednica u svijetu, pogotovo u Americi. Kod nas se ove puške

Ono što .30 06 može na 200 metara, to postiže .300 Winchester Magnum na 300 metara. Ko ovo smatra značajnim ima pred sobom jedan pravi “long range” metak. Američka kompanija Vinčester je 1958. godine, plasirala na tržište žestoki karabinski metak srednjeg promjera zrna i dobro izbalansiranih performansi pod oznakom .338 Winchester Magnum (8,6X63.5mm). Balističari amateri, tojest lovci i sportski strijelci koji sami eksperimentišu sa municijom (poznati kao “wildcatters”), na osnovu metka .338 Winchester Magnum razvili su novi metak sužavanjem čaure i laborisanjem zrnom kalibra .30 (7,62mm). Ta se kombinacija pokazala još bolje od polazne osnove i brzo je stekla popularnost, pa je švedski proizvođač municije Norma usvaja i 1960. godine predstavlja kao .308 Norma Magnum (7.62×65mmBR).Nekoliko godina kasnije (1963) i Vinčester, po uzoru na Normu, uvodi metak koji naziva . Remington Magnum (evropska oznaka 7.62x66BR). Radilo se o metku laborisanim zrnom kalibra 7,62mm (stvarni prečnik zrna iznosi 0,309 inča ili 7,85 mm) čija je čaura imala pojas i bila duža od čaure metka .338 Winchester Magnum. Rame je pomjereno maksimalno naprijed dok je vrat ostao kratak – ovim rješenjem dobilo se na zapremini čaure (čaura metka .300 WM duga je 66,55 mm, prečnik dna je 13,51 mm, ugao ramena iznosi 50 stepeni uz dužinu vrata čaure od 6,7 mm.) .300 WM razvijen je za obrtno-čepne karabine dugih akcija poput modela Vinčester M70 i Remington M700. Uskoro se pokazalo da Normin .308 Magnum nema šta da traži pored .300 WM pa je potpuno nestao sa tržišta. Metak kalibra .300 WM ubija sigurno i brzo divljač težu od 90 kilograma na udaljenostima do 300 metara i upravo se u tome ogleda njegov najveći adut. Lovci obično porede 7 mm Remington Magnum i .300 Winchester Magnum i pitaju se koji je metak bolji. 7 mm Remington Magnum (nastao sužavanjem čaure metka .458 WM), takođe jedan od novijih kalibara, rođen je 1962. godine, u vremenu kada se pomalo na silu htjelo smisliti nešto još bolje i jače. Tako ovaj metak ima sličnu udarnu snagu na 300 metara kao 7×64 na 200 metara, što je svakako dobro. Ali ako se uzme u obzir da ovaj drugi metak ima i na 300 metara dovoljno moći da obori jelena, (iako je na ovako velike udaljenosti možda bolje i ne pucati), onda se pomalo dovodi u pitanje, da li ova ne veoma značajna prednost vrijedi nošenja teže puške i nabavljanja rjeđe municije. Ipak, 7 mm Remington Magnum je veoma cijenjen metak, izvrsnih balističkih svojstava, koji ipak ne spada u kategoriju univerzalnih kalibara. To praktično znači, da ne lovite srneću divljač s njim, bar ne na uobičajenim rastojanjima, ako baš ne morate. Sve što je rečeno za kalibar 7 mm Remington Magnum u velikoj mjeri odnosi se i na metak .300 Winchester Magnum, s tim da je on još manje univerzalan, dakle još više usmjeren na krupnu divljač, ne samo evropsku. Uveden u lovnu praksu 1963. godine i među ljubiteljima magnum kalibara širi se sve više potiskujući čak i nešto jači 8X68S. Metak .300 Winchester Magnum je neka vrsta produžene ruke kalibra .30 06. Ono što .30 06 može na udaljenosti od 200 metara, to postiže .300 Winchester Magnum na 300 metara. Ko ovo smatra značajnim ima pred sobom jedan pravi “long range” metak. Tu važi pravilo da su ova dva najpopularnija karabinska magnum metka slična ali da je 7 mm RM namijenjen za lov divljači do 90 kg a .300 WM za divljač preko 90 kg tjelesne mase. Iskustva govore da je divljači mase 150-200 kilograma ustrijeljenoj kalibrom 7mm RM potrebno 45 sekundi da izdahne. To vrijeme kod precizno plasiranog hica kalibrom .300 WM iznosi svega nekoliko sekundi a divljač često pada i u vatri, na svim udaljenostima.  Jednom kada se ovo doživi u lovu i potpuno shvati, svi drugi argumenti brzo padaju u vodu (premda su oba ova odlična i razantna magnum metka značajno pomjerili efikasni domet u lovu na visoku divljač). Početne brzine se u zavisnosti od mase i oblika zrna kreću od 876 do nešto preko 1000 m/s, a energija na ustima cijevi od 4.000 do 5.410 džula. Zrna mase 150 grejna izuzetno efikasno obaraju divljač veličine osrednjeg jelena odnosno većinu svjetske jelenske divljači i antilopa. Metak .300 WM laborisan zrnima od 165 i 168 grejna iste terminalne efekete proizvodi kod dviljači mase 90 do 150 killograma. Za divljač mase između 90 i 320 kilograma najbolji izbor su zrna od 180 grejna. Postoje naravno i teška zrna od 200 i 220 grejna. Fragmentirajuća zrna namijenjena dalekometnom lovu postižu impresivne rezultate pogotovo u kombinaciji sa težom puškom (valja podvući da .300 WM proizvodi zaista žestok trzaj i traži težu pušku ili efikasnu gasnu kočnicu). Kao lovački metak .300 WM postao je pravi klasik i dugo godina zadržao popularnost u cijelom svijetu, bez obzira na nove konstrukcije i tipove metaka koji ga po performansama prevazilaze. Popularnost duguje dobrim dijelom i velikoj lepezi zrna različitih tipova i težina odnosno činjenici da je zahvalan za ručno punjenje i eksperimentisanje. Tako je stekao slavu i kod dalekometnih sportskih strijelaca koji posebno cijene razantnost putanje i mali uticaj bočnog vjetra na ovaj kalibar (u lovu se pokazao i kao neosjetljiv na različite prepreke poput lišća, granja i trave). Magnum metak .300 WM je takođe jedan od NATO snajperskih kalibara a koriste ga i brojne policije širom svijeta.                                                                                                               Piše: Draško Dragosavljević