Recenzije

Asortiman lovačkih sačmarica poznatog ruskog proizvođača Baikal pokriva sve tipove – jednocijevne, dvocijevne, bokerice ili položare, pumparice kao i poluautomatske sačmarice. Baikal takođe proizvodi solidne ožlijebljene jednometke, ekspres bok ili položene dvokuglare kao i kombinovane puške. Poput svih velikih svjetskih proizvođača sportskog oružja i Baikal koristi provjerene vrhunske čelike, najsavremenije mašine i tehnološke procese, tako da su svi njihovi proizvodi robusni i dugovječni. Međutim, presudan adut ih posebno izdvaja na tržištu – Baikal oružje odavno je prepoznato kroz činjenicu da donosi više kvaliteta od cijene koštanja u poređenju sa ostalim brendovima.To je suština i ruske dvokuglare Baikal MP221 Artemida, namijenjene lovcima starog kova, onima koji više cijene viteške tradicionalne dvokuglare sa položenim cijevima od obrtno-čepnih karabina. Inženjeri firme Baikal dvokuglaru MP-221 Artemida bazirali su na sačmarici položenih cijevi IŽ MP-43 sa kojom dijeli identično bravljenje preko dva donja “Purdey” ključa.  Uvodeći Artemidu (Artemida je u antičkoj mitologiji boginja lova, divljine i zaštitnica divljači) ruski proizvođač izašao je u susret kupcima plićeg džepa koji žele nabaviti klasičnu bok dvokuglaru prelamaču, ali po daleko prihvatljivijoj cijeni u poređenju sa na primjer modelima njemačke kuće Heym.  Artemida, za razliku od skupocjenih austrijskih i njemačkih modela, kombinuje tradicionalnu konstrukciju i položene cijevi sa primjenom jednostavnog ali inovativnog regulacionog mehanizma za usaglašavanje cijevi odnosno rektifikaciju mehaničkih nišana. Ovaj patentirani mehanizam omogućava upucavanje i fino podešavanje tačke pogotka za različite tipove i laboracije municije.  Naime, fabričko upucavanje kombinovanih pušaka i dvokuglara je skup i dug posao koji najčešće obavljaju visokokvalifikovani, najiskusniji majstori. Baikal je maksimalno uprostio i pojeftinio proizvodnju i cijenu koštanja dvokuglare Artemida predviđevši da prema želji, uz pomoć pomenutog sklopa za podešavanje, oružje upuca sam kupac. Dvokuglara Artemida posjeduje podesive klasične otvorene nišane kao i naročiti regulacioni zavrtanj lociran između cijevi sa donje strane čijim se angažovanjem prema datom uputstvu pogoci obje cijevi usaglašavaju tojest dovode u istu tačku na željenom dometu sa izabranom laboracijom municije. Predviđeno je da se podešavanje izvodi u tri tačke: mušica je podesiva po visini, zadnji nišan po pravcu dok se regulacionim mehanizmom pomjera desna cijev. Mušica se po visini podešava odvrtanjem uz pomoć podesnih kliješta. Zadnji nišan se po pravcu podešava predviđenim zavrtnjem. Tačka pogotka desne cijevi podešava se angažovanjem regulacionog “točkića” smještenog ispred pređice za remnik sa donje strane što se obavlja podesnim alatom.Premda je regulator tačke pogotka uveden radi pojefitnjenja i pojednostavljenja proizvodnje, u praksi se ovo rješenje pokazalo kao rubustno i pouzdano. Jedan broj domaćih lovaca, koji love dvokuglarom Artemida, žale se na nepreciznost a prilikom pucanja drugog metka pomjeraju tačku nišanjenja na taj način ispravljajući fabričku neusaglašenost cijevi. Ali za ovako nešto nema potrebe – dovoljno je odvojiti malo vremena i regulatorom podesiti cijevi u saglasju sa vrstom municije kojom se lovi. Dužina cijevi “Artemide” iznosi 600 mm, a kalibri su: .308 W, .30-06 S i .45-70 Government. Masa puške kreće se od 3,3 do 3,5 kg. Puška koju smo imali u rukama bila je u kalibru .30-06. Sa otvorenim mehaničkim nišanima, na udaljenosti od 50 metara, bez ikakvih problema je moguće postići grupe od 10 centimetara sa municijom Fiocchi .30-06 FN (Freccia Nera – crna strela) mase 180 grena (11,7 grama). Kundak i potkundak izrađeni su od bukovine (mada postoji i orahovina kao opcija) i finiširani uljem. Čekiranje polupištoljskog rukohvata i potkundaka je izvedeno sasvim zadovoljavajuće, čak i bolje nego što biste očekivali od oružja ovog cjenovnog ranga, tako da je hvat čvrst i udoban. Premda nekim lovcima neće odgovarati dužina kundaka (pritužbe se uglavnom odnose na kratak kundak što za posljedicu ima nešto jači trzaj) puška uz malo privikavanja prirodno i lako naliježe u zgib ramena. Problem kratkog kundaka se lako rješava montiranjem dužeg potkova/amortizera. Na novijim modelima otvoreni nišani zamijenjeni su pikatini šinom. Sistem okidanja je sa dva obarača dok je kočnica klasična, smještena na vratu kundaka. Artemida se lako rasklapa radi transporta.  Artemida posjeduje klasične izvlakače i bez ikakvih problema se prepunjava čak i poslije dvadeset uzastopno ispaljenih metaka. Ipak, šteta je što nema ejektore jer verujemo da bi je mnogo više lovaca ozbiljno razmotrilo. Lovci se takođe žale i na nešto trvđu polugu za prelamanje ali to se ni u kom slučaju ne može smatrati propustom poizvođača jer su i kod nasjkupljih prelamača poluge u početku nešto trvđe, dok se ne razrade. Bez obrzira na sve, Artemida je prava radna puška – kvalitetno napravljena, izdržljiva i pouzdana a zbog više nego prihvatljive cijene mnogi lovci joj opraštaju sitne nedostatke i poklanjaju puno povjerenje.   Tehnički podaci: Dužina cijevi: 60cm Kalibri: .308 W, .30-06 S i .45-70 Government Obarači: dva Masa: 3,3 do 3,5 kg. Piše: Draško Dragosavljević

Poluautomatska sačmara Saiga 12 proizvod je poznate ruske fabrike oružja Ižmaš iz Iževska. Uvedena je 1990. godine kao verzija legendarne automatske puške kalašnjikov AK47 (odnosno AK74) prilagođene sačmenoj municiji. Sajga sačmarice ime duguju vrsti ruske antilope a pojavile su se na tržištu ubrzo nakon pada Sovjetskog Saveza. Prvobitno dizajnirane kao sportske i lovačke puške sa klasičnim kundakom za rusko komercijalno tržište, njihova popularnost brzo je porasla kada je shvaćen ogroman potencijal za taktičke primjene.  Ubrzo nakon toga, Ižmaš je počeo modifikovati dizajn kako bi pušku prilagodio policijskoj i vojnoj upotrebi. Ove promjene su uključivale pomijeranje sklopa okidača naprijed kako bi se omogućila ugradnja standardnog AK pištoljskog rukohvata, uključujući i preklopni kundak. Firma je počela uvoditi u proizvodnju okvire većeg kapaciteta, cijevi su skraćivane a razvijena je čak i verzija sa selektivnom vatrom za vojno-policijsku namjenu.Vremenom se pokazalo da je Sajga neobično pouzdano i na daljinama ispod sto metara vrlo precizno oružje, pa ne čudi što je već odavno dio naoružanja specijalnih policijskih jedinica u Rusiji ali i u svijetu. Nije tajna da upravo ovu pušku koristi i više policijskih jedinica u SAD – Sajga se nalazi u opremi elitne jedinice za oslobađanje talaca HRT (Hostage Rescue Team) američkog Federalnog istražnog biroa, rame uz rame sa zapadnim koleginicama Beneli M-4 i Remington M-870. Francuske antiterorističke jedinice takođe koriste ove moćne poluautomatske sačmare. Razvijena je cijela porodica sačmarica. Sajga 12 je u osnovi vrlo slična automatskoj pušci kalašnjikov uz, naravno, očigledne razlike. U prvom redu to je ograničenje samo na poluautomatsku vatru. Drugo, sanduk i nosač sa zatvaračem projektovani su u saglasju sa dimenzijama sačmenih patrona. Treće, kapacitet okvira je ograničen na 5 ili 8 patrona u jednorednim polimernim okvirima (mada postoje i specijalni takmičarski dugi okviri povećanog kapaciteta kao i doboši). Sistem gasne pozajmice opremljen je regulatorom protoka barutnih gasova koji ima dva položaja za standardnu i magnum municiju. Svi modeli su naslijedili osnovne karakteristike provjerenog i dokazanog sistema Mihaila Timofejeviča Kalašnjikova – klip dugog hoda, rotirajući zatvarač sa dva masivna braveća brijega na glavi, odvojivi kutijasti okvir i karakterističnu markantnu polugu kočnice/regulatora paljbe (poluga regulatora paljbe takođe štiti mehanizam puške od prodora nečistoće kroz kanal za kretanje ručice zatvarača). Poluautomatska sačmara sistema Sajga proizvodi se u kalibrima 12/76 Magnum, 20/76 i .410 (36) te u velikom broju konfiguracija i varijanti, sa različitim dužinama cijevi, tipovima kundaka i potkundaka i ostale opreme. Posebno je cijenjena i od strane IPSC takmičara. Postoje najmanje tri podmodela u svakom kalibru koje određuje dužina cijevi i tip kundaka. Najčešće se sreću verzije sa u stranu sklopivim polimerskim kundakom tipa AK74.  Takođe se sreću skeletoidni preklopni kao i tubularni kundaci na izvlačenje. Kundaci mogu biti i tipično lovački sa polupištoljskim rukohvatom. U zavisnosti od modela Sajga može biti opremljena nišanskom šinom na gasnom cilindru ili klasičnim sistemom otvorenih nišana koji čine zadnji mehanički nišan sa podiocima i mušica zaštićena bočnim krilcima. Taktičke verzije na poklopcu sanduka posjeduju šinu za montažu optičkih i opto-elektronskih nišanskih uređaja. Cijevi su opremljene navojem za čokove. Postoje takođe i različite vrste plastičnih obloga. Posljednje verzije su razvijene kao policijsko i oružje za samoodbranu, a danas ih naširoko koriste brojne ruske agencije za sprovođenje zakona i privatne bezbjednosne službe. Modeli izrađeni samo za rusko tržište imaju sistem blokade okidača koji se aktivira preklapanjem kundaka. Na taj način je Sajga 12K prilagođena ruskim zakonima koji civilima zabranjuju posjedovanje vatrenog oružja sa cijevima kraćim od 500 milimetara i ukupnom dužinom manjom od 800 milimetara. Model Sajga 12S ima cijev dužine 520 mm i nema sistem za blokiranje okidača tako da može pucati sa preklopljenim kundakom. Podsjetimo da je kompanija Ižmaš iz Iževska danas dio Kalašnjikov koncerna – najvećeg ruskog koncerna za proizvodnju oružja kao sastavnog dijela državne korporacije Rosteh, a proizvodi različite tipove automatskih, snajperskih i lovačkih pušaka.  Kao strateški dio vojno-industrijskog kompleksa Koncern Kalašnjikov proizvodi 95 posto oružja u Ruskoj Federaciji koje izvozi u više od 27 zemalja a u svom sastavu ima tri brenda: Kalašnjikov (zadužen za vojno i civilno odbrambeno oružje), Baikal (proizvodi lovačko i sportsko oružje), te Ižmaš (sportsko-takmičarsko oružje). Uopšteno govoreći, sačmarice Sajga 12 su veoma pouzdano i efikasno oružje za lov ili blisku borbu, mnogo jeftinije od svojih poznatih zapadnih koleginica Bereta, Franki i drugih brendova. Piše: Draško Dragosavljević

Njemački karabin Sauer 100 postao je etalon koji vrijedi mnogo više od cijene koštanja i odlično se prodaje, posebno u SAD. Koncept karabina „Sauer 100“ kopirao je čak i čuveni Mauser na modelu M18. Već nekoliko godina od izlaska na tržište lovački obrtno-čepni karabin sistema Sauer 100 privlači pažnju evropskih i američkih lovaca i strijelaca opravdavajući tako reputaciju jedne od najboljih njemačkih pušaka koje vrijede više nego što koštaju.  U ovoj kategoriji Sauer 100 zapravo je postao etalon i to ne bez razloga – poznati njemački karabin sistema Mauser M18, simbolično nazvan “Narodni Mauzer”, upravo predstavlja  “Mauzerov” odgovor na karabin “Sauer 100” sa kojim dijeli više zajedničkih karakteristika. Radi se o  puškama srednjeg cjenovnog razreda čijom kupovinom se dobijaju iste ili približne performanse modela iz Mauzerovih skupih serija. Evropski proizvođači pažljivo prate i analiziraju američko tržište pa se prema tim parametrima i kreira ponuda.  Naime, evropski obrtnočepni karabini, koji spadaju u predmetnu kategoriju, susreću se sa izvjesnim problemima na američkom tržištu prvenstveno iz razloga što su njihove cijevi fabrički fiksirane u sanduk te nisu predviđene za laku zamjenu kod puškara. Prosječnom američkom lovcu bliska je ideja zamjene cijevi karabina prema želji i ličnim preferencijama. Jednom ugrijan i termički obrađen sanduk u koji je  potom čvrsto uglavljena cijev, bez mogućnosti odvrtanja odnosno demontaže, ne uklapa se u tu sliku. Sa uvođenjem karabina Sauer 100 njemački proizvođač J. P. Sauer und Sohn GmbH (Sauer & Sohn) iz grada Isni im Algoj (u kojem je smješten i Blaser) potpuno se udaljio od uobičajene evropske prakse trajnog fiksiranja cijevi u sanduk, te je na Modelu 100 izašao u susret zahtjevima američkog tržišta. Cijev karabina Sauer Model 100 uvrće se u sanduk i lako može da se demontira, baš kao što je to slučaj kod većine američkih proizvođača. Pored toga, Sauer je na modelu 100 otišao i korak dalje ostavši u istoj cjenovnoj klasi.  Sanduk Sauera 100 nema utore za bravljenje zuba na glavi zatvarača urezane u sanduk – sa  tom svrhom uveden je naročiti prstenasti element. Urezi odnosno kanali za bravljenje glave zatvarača nalaze se unutar masivnog prstena koji je montiran između sanduka i cijevi. Prsten ima i ulogu graničnika koji omogućava precizno pozicioniranje cijevi u sanduku prilikom montaže.   Tradicionalni načini izrade obrtno-čepne akcije podrazumijeva glodanje sanduka iz velikog cilindričnog bloka čelika i mašinsku izradu kanala za bravljenje sa prednje unutrašnje strane sanduka. Postoje velike razlike u dimenzijama unutrašnje površine sanduka u zoni bravljenja glave zatvarača pa montiranje cijevi zahtijeva stručno lice koje će tačno izmjeriti i podesiti čeoni zazor. Prstenasti umetak u koji brave zubi na glavi zatvarača izrađen je od vrlo krutog alatnog čelika sa minimalnim tolerancijama tako da su svi umeci praktično istih dimenzija. Kada se  čelični prsten montira sa prednje unutrašnje strane sanduka,  cijev će prilikom uvrtanja odnosno montaže ići tačno do te tačke i zaustaviti se  kada dotakne prsten. Ovim sofisticiranim konstrukcionim rješenjem je omogućeno da već prilikom montaže cijevi čeoni zazor bude podešen.  Čelični prsten štedi vrijeme potrebno za montažu i  uopšte pojednostavljuje izradu sanduka, tako da je za očekivati da će proizvođači u budućnosti češće primjenjivati ovo rješenje. Zatvarač sa tri braveće površine Kada se karabin Sistema Sauer uzme u ruke prvo što pada u oči je kvalitetna i precizna izrada zatvarača i sanduka, sa minimalnim tolerancijama. Premda vrlo tijesna, akcija postaje meka i glatka kada se kroz otvor za izbacivanje čaura ukapa koja kap ulja. Zatvarač obrtno-čepnog karabina sistema Sauer 100 ima glavu sa tri zabravljujuća brijega i otvara se pod uglom od 60 stepeni što je rješenje koje dozvoljava montiranje optike širokog tubusa. U otvorenom položaju zatvarača jedan od bravećih brijegova pozicioniran je na 6 sati, odmah iza danceta čaure, što je promišljeno rješenje koje obezbjeđuje sigurno uvođenje metka u cijev.  Kada glava zatvarača sa tri brijega krene naprijed prilikom repetiranja upravo taj brijeg  sa donje strane sigurnohvata dance čaure i skida metak sa vrha šaržera bez obzira da li se metak nalazi sa lijeve ili desne strane donosača. Na ovaj način riješeno poziciniranje brijega glave zatvarača omogućava veoma pouzdano uvođenje metka u cijev bez opasnosti da će zatvarač preskočiti preko danceta čak i kad je metak postavljen ukoso u okviru. Sa zadnje strane zatvarača nalazi se crveno obojeni indikator zapetosti udarne igle koji u zapetom položaju viri kroz spojnicu. Kočnica je smještena sa zadnje desne strane iza ručice zatvarača i ima tri pozicije (trostepena je). U zadnjoj poziciji krilca kočnice  zatvarač i obarač su blokirani. Srednja pozicija krilca kočnice omogućava otvaranje zatvarača ali je obarač i dalje blokiran. Krajnja prednja pozicija krilca kočnice omogućava otvaranje vatre. Bifilarni okvir na karabinu Sauer 100 ima standardni kapacitet od pet metaka ili četiri kod magnum kalibara a zahvaljujući konstrukciji utapa se u siluetu sanduka puške bez ikakvog štrčenja.  Kapacitet od 5 + 1 metak uz tako utopljen okvir je više nego poželjno rješenje koje pruža lovcu da bez problema nosi pušku obuhvativši je oko zone težišta. Budući da firma Sauer predviđa samo jednu dužinu sanduka za model 100 okvir jeste nešto duži ali je ugradnjom plastičnog graničnika spriječeno da se municija u okviru pomjera unazad. Sa lijeve zadnje strane sanduka nalazi se dugme utvrđivača zatvarača. Izbacivači Sistem izbacivača na glavi zatvarača karabina Sauer 100 je dvostruki i čine ga dva klipa pod oprugom u AR15 stilu smještena na čelu glave zatvarača, nasuprot izvlakaču. Takvi dvostruki izbacivači vrše konstantan pritisak na dance čaure koja će, jednom kada se oslobodi put kroz otvor za izbacivanje čaura, biti izbačena pod kontrolisanim plitkim uglom. Izvlakač se prilikom otvorenog položaja zatvarača nalazi tačno u otvoru za izbacivanje čaura. Opisana kombinacija obezbjeđuje sigurno ozbacivanje čaura čak i kod dugih magnum kalibara i kada je optika montirana nisko na sanduku.  Premda ovo ne zvuči kao nešto posebno inventivno valja se podsjetiti na probleme koje nezgodno izbačena čaura može napraviti odbivši se od optiku i blokirajući put svježem metku. Bitno je napomenuti i to da standardni Sauer 100 nema podesivu obrazinu na kundaku iz kojeg razloga je važno montirati optiku što niže odnosno bliže cijevi. Upravo zato važno je da ugao pod kojim se

Steyr Monobloc je revolucionarni lovački karabin čiji su sanduk i cijev izrađeni od jednog bloka čelika metodom hladnog kovanja. Do sada je u svijetu uobičajena praksa bila da se cijev i sanduk karabina izrađuju odvojeno. Austrijski proizvođač Steyr Arms sa modelom Monobloc postigao je najviši mogući stepen saosnosti i čvrstoće sanduka i cijevi. Čuveni austrijski proizvođač Štajer – Manliher (od 2019. godine zove se Štajer Arms) zablistao je na prošlogodišnjem nirnberškom sajmu lova, sportskog streljaštva i života u prirodi  IWA sa novim lovačkim karabinom “Steyr Monobloc”, čiji su cijev i sanduk izrađeni od jednog bloka čelika metodom hladnog kovanja. Do sada je u svijetu bila uobičajena praksa da se cijev i sanduk karabina izrađuju odvojeno, nerijetko od različitih materijala, pa je revolucionarni novitet privukao dosta pažnje i u Americi, gdje je prikazan i na sajmu “Shot Show” u Las Vegasu. Austrijski proizvođač sa novim modelom postigao je najviši mogući stepen saosnosti i čvrstoće sanduka i cijevi (o čvrstoći spoja ne treba trošiti riječi) te napravio revolucionarni pomak u konstrukciji i izradi lovačkih karabina, pa se s pravom može očekivati da je “Monoblok” rodonačelnik novog koncepta, koji će u budućnosti biti uzor drugim proizvođačima.  Zašto dobre poznavaoce ne čudi da je upravo u austrijskom gradu Štajeru napravljen bitan iskorak u tehnologiji hladnog kovanja cijevi saznaćete u daljem tekstu ali prije toga, kako je i red, nekoliko riječi o proizvođaču. Istorija firme Štajer Arms Steyr Arms (Štajer Arms) je austrijski proizvođač oružja sa sjedištem u gradiću Sankt Peter in der Au, nedaleko od grada Štajera. U početku dio velikog konglomerata Steyr-Daimler-Puch (Štajer – Dajmler – Puh) firma se odvojila nakon što je konglomerat prestao da postoji 1989. godine. Tada započinje samostalan rad pod nazivom Steir Mannlicher AG. Od prvog januara 2019. godine naziv je promijenjen u Steyr Arms. U gradu Štajeru stotinama godina se kovalo oružje a toj tradiciji, koja datira još iz 12. i 13. vijeka, svakako je na ruku išla činjenica da obližnji rudnik Erzberg predstavlja najveći rudnik gvozdene rude u Austriji.  Šesnaestog aprila 1864. godine mladi kovač i puškar Josef Werndl (Jozef Verndl) zajedno sa svojim bratom osnovao je fabriku oružja koja će zahvaljujući brojnim inovacijama postati kamen temeljac za više današnjih važnih visoko-tehnoloških austrijskih kompanija. Josef Werndl rano je prepoznao ogroman potencijal tada sasvim nove industrijske oblasti – elektrifikacije. 1884. godine zahvaljujući ovoj firmi u Štajeru je održana izložba na kojoj su prikazana elektrotehnička dostignuća i njihove prednosti. Tokom te izložbe osvijetljene su gradske ulice a u istorijskim knjigama ostaće zabilježeno da je grad Štajer prvi evropski grad u kojem je uvedena električna ulična rasvjeta. Ime velikog austrijskog konstruktora oružja Ferdinanda Ritera fon Manlihera neraskidivo je vezano za istoriju ove svjetski poznate kompanije.   Naš narod je firmu Štajer kroz istoriju upamtio po službenom pješadijskom naoružanju Austro-ugarskog carstva i to puškama sistema Štajer – Manliher M95 sa pravo-čepnim saobraćanjem zatvarača te pištoljima sistema Rot – Štajer M1907 i Štajer M1912. Lovački karabin sa jedinstvenim rotacionim magacinom sistema “Manliher – Šenauer”, zajednička konstrukcija inženjera Ferdinanda Ritera fon Manlihera i Ota Šenauera uvedena 1903. godine, bio je veoma kvalitetno napravljen i omiljen od lovaca u cijelom svijetu pa je njegova proizvodnja trajala sve do 1973. godine. Mlađim čitaocima svakako će prva asocijacija na pomen ove firme biti “bullpup” automatske puške sistema Štajer AUG, aktuelno službeno oružje austrijske vojske (Bundesheer) – oružje prepoznatljivog futurističkog dizajna, često viđeno u akcionim filmovima i kompjuterskim igrama koje ni danas, preko četrdeset godina od uvođenja, nije izgubilo oreol avangardnog. Treba svakako spomenuti i ultramoderne pištolje iz serije Štajer M, više nego dostojne konkurente velikom Glock-u. Ovom prilikom bitno je podvući da je krajem 1960-ih godina u proizovodnju uvedena službena vojnička snajperska puška sistema SSG 69 sa polimerskim kundakom. Već sljedeće 1970. godine na jednom streljačkom takmičenju austrijski oficir sa tom je puškom postigao svjetski rekord a njeni lovački derivati uskoro će osvojiti cijeli svijet i postati pravi bestseler. Tradicija hladnog kovanja cijevi u gradu Štajeru Manje je poznato da je tehnologija hladnog kovanja cijevi za vatreno oružje nastala u Njemačkoj, za vrijeme Drugog svjetskog rata, a brzo nakon rata tu je tehnologiju do savršenstva dovela firma u Štajeru, u Austriji.  Osnovne prednosti hladnog kovanja cijevi ogledaju se u uštedi u materijalu i završnoj obradi, visokoj produktivnosti, tačnosti ožljebljenja prema zadatim dimenzijama i poboljšanju mehaničkih svojstava čelika cijevi. Po svim pravilima izvedenim hladnim kovanjem dobija se precizna i dugovječna cijev. Osnovni tehnološki proces hladnog kovanja cijevi vuče korijene iz njemačke fabrike “Gustav Appel Maschinenfabrik” gdje su pred Drugi svjetski rat na taj način proizvođene injekcijske igle. Nakon što je počeo Drugi svjetski rat, potencijal te firme iskorišten je za proizvodnju mitraljeskih cijevi. Naime, čuveni mitraljezi MG42, popularni “šarci”, imali su visoku kadencu od 1200 do čak 1500 metaka u minuti koja je brzo trošila cijevi. Vojska je zbog toga trebovala mnogo mitraljeskih rezervnih cijevi i morao se pronaći način da se one brzo proizvedu.  Da bi ubrzali ratnu proizvodnju, Nijemci su primijenili tehnologiju proizvodnje injekcijskih igala u industriji naoružanja pri čemu je ožlijebljenje u cijevima formirano izvana, kovanjem po cijevi, bez klasičnog urezivanja žljebova. Pokazaće se da su tako proizvedene cijevi, za razliku od klasičnih, imale bolje karakteristike pri dugotrajnoj paljbi i pregrijavanju – obezbjeđena je bolja preciznost, dugotrajnost i očuvana tačnost. Dr. Bruno Kralowetz, jedan od inženjera i vodećih stručnjaka na ovom polju, nakon rata će (1945. godine) u austrijskom gradu Štajer sa kolegama uspostaviti firmu GFM GmbH (Gesellschaft für Maschinenbau) koja je i danas apsolutni lider na ovom polju – ogromna većina mašina za hladno kovanje cijevi proizvedena je u ovoj firmi. Proizvođači oružja u svijetu uskoro su i sami počeli uvoditi ovu tehnologiju ali su mašine za hladno kovanje kupovane u Austriji. Posebno je interesantno reći da je 1959. godine kragujevačka “Zastava” nabavila upravo austrijske GFM mašine za radijalno hladno kovanje (vjerovatno na ime ratne odštete) čime je postala jedan od pionira izrade cijevi ovom metodom, čak i prije nego što je ta tehnologija omasovljena na zapadu. Prema Roju Vederbiju, čuvenom američkom oružaru i osnivaču svjetski poznate puškarske firme, karabin “Vederbi Mark V”

“Koja su to kola bolja od moskviča?”, legendarna je replika iz kultnog filma Dušana Kovačevića i Božidara Nikolića „Balkanski špijun“ a koju izgovara Ilija Čvorović (Danilo Bata Stojković) na pitanje kćerke Sonje (Sonja Savić) da li da „prodaju moskvič jer troši benzin k'o đavo“. Postoje naravno neuporedivo bolja i ekonomičnija kola ali ovaj, uz mnoge druge simbolične segmente filma, kroz više slojeva smisla oslikava ne samo Iliju, nepopravljivog “staljinistu” i „informbiroovca“ i društveni ambijent, tojest istorijsko vrijeme u kome su radnja i junaci smješteni (vrijeme 1980-ih u kojima je svaki građanin SFRJ imao kao zadatak ekonomsku stabilizaciju), već i tipični sovjetski „tenkovski“ pristup konstrukciji vozila.  Moskvič 412, automobil iz filma,  uveden je 1967. godine kao malo porodično vozilo. Dijelio je osnovne zajedničke karakteristike sa većinom sovjetskih automobila a to će reći ogromnu potrošnju goriva, ali i pouzdanost, izdržljivost, neprikosnovenu robusnost, opštu jednostavnost, dobro riješen sistem za grijanje uz razne propuste u završnoj obradi i kontroli. Takođe, naglasak je pri konstrukciji stavljen na laku zamjenu dijelova čak i kod kuće. Taj pristupačni ali neprivlačni automobil, iako proizvod moskovske fabrike AZLK koja je osnovana 1930. zahvaljujući stručnjacima iz američkog Forda (prvi poslijeratni Moskvič-400 bio je zapravo čista kopija Opel Kadett-a iz 1937. izrađena na originalnim mašinama koje su Sovjeti po slomu nacističke Njemačke zaplijenili iz fabrike Opel i dopremili u Moskvu), predstavljao je simbol sovjetske srednje klase. Po izdržljivosti je podsjećao na tenk a uz brojne mane bio čuven i po tome što je gutao sve moguće vrste goriva uključujući i rakiju, međutim pružao je mnogo više nego što je koštao.  Ako govorimo o estetici tih automobila, reklo bi se da kroz dizajn i filozofiju Moskviča 412 jasno provejava tipični socijalistički realizam – naročit realistički stil u umjetnosti koji je nastao u SSSR 1930-ih sa zadatkom da širi i jača ideje komunizma i socijalizma. Taj stil jekao osnovne teme imao industrijalizaciju zemlje i njegovanje kulta ličnosti a karakterisala ga je  izuzetna nemaštovitost u izrazu.  Socrealizam je u bivšem Sovjetskom savezu bio zvanični pravac u arhitekturi, likovnoj umjetnosti, muzici i književnosti više od 60 godina a neposredno nakon Drugog svjetskog rata on se proširio i po svim bivšim jugoslovenskim republikama da bi, nakon početka razlaza sa SSSR odnosno zemljama Imformbiroa, počevši od 1948. godine bio postepeno napušten.   Međutim, iako je tadašnja FNRJ “revizionistički skrenula sa pravog puta”, tojest „izdala“ principe marksističko-lenjinističke, izvorne sovjetske komunističke ideologije,  “moskvič” ipak kasnije nije bio ideološki nepodoban. Ovaj mali tenk je lako pronašao put do domaćih kupaca te je niskom cijenom a visokom izdržljivošću polako osvajao ne samo jugoslovensko već i zapadnoevropsko tržište. Uvozio se dugo u bivšu SFRJ gdje je bio jedan od najčešćih automobila  60-ih i 70-ih. A uvozilo se pa i kopiralo dosta toga sovjetskog (podsjećanja radi, Zastava je kopirala AKM tako što je lično Tito preko jedne nesvrstane zemlje obezbijedio potrebnu količinu pušaka, natravno bez znanja SSSR).     U ovaj kontekst lako može da se postave i brojni sovjetski modeli lovačkih pušaka sačmarica. Naime, za vrijeme bivše SFRJ, pored domaćeg oružja iz kragujevačke Zastave i kranjske Puškarne i oružja koje su naslijedili, lovci su posjedovali najčešće one puške koje je bivša država najviše uvozila. Bile su to prije svih cijenom vrlo pristupačne a kvalitetne i neobično pouzdane sovjetske pa čehoslovačke i puške iz bivšeg DDR-a, a u znatno su manjem broju uvožene sačmarice italijanskih i belgijskih marki. Oružje ostalih brojnih svjetski poznatih proizvođaca, poput onih iz Španije, Francuske, USA i Japana, nije uvoženo uopšte a engleske najskuplje sačmarice bile su pravi rariteti u jugoslovenskim lovištima. Doduše, austrijske, mahom kombinovane puške visokog kvaliteta (na primjer puške iz čuvenog austrijskog oružarskog centra Ferlaha tojest Borovlja), nisu bile rijetka pojava ali su se po pravilu sretale u rukama imućnijih lovaca, ljubitelja najboljeg ručno izrađenog lovačkog oružja.  Sovjetske lovačke sačmarice odgovarale su dakle kupovnoj moći većine domaćih lovaca, a njihov radni vijek pokazao je da su na nivou daleko skupljih lovačkih pušaka sa Zapada.   Od više tipova i marki sovjetskih dvocijevki u SFRJ su najmasovnije uvožene i korišćene puške fabrike IŽ iz grada Iževska. Ali šta to direktno povezuje automobil „Moskvič 412“ i lovačke puške marke IŽ? Povezuje ih naime prosta činjenica da su jedno vrijeme proizvođeni u istoj fabrici u Iževsku ali uvijek po istoj sovjetskoj logici i filozofiji gdje su lakoća upotrebe, ergonomija i dizajn žrtvovani na račun pouzdanosti, jednostavnosti upotrebe i izrade, kao i niske cijene. U čuvenoj fabrici oružja „Ижевский Mеханический Завод“, u kojoj je radni vijek proveo legendarni Mihail Kalašnjikov, licencno je od 1967. do 1976. proizvođen „Moskvič 412“ (IŽ-412) a upravo iz te fabrike stizale su najomiljenije sovjetske lovačke puške u Jugoslaviji.   Bile su to veoma dobro konstruisane i izrađene puške, prilično niske cijene a solidnog kvaliteta kao uostalom i puške ostalih sovjetskih marki. Najmasovnija sovjetska sačmarica položenih cijevi u Jugoslaviji bila je IŽ-58 a od bokerica ubjedljivo je najviše zastupljena bila IŽ – 27. Te puške su odlično prodavane i u zapadnoj Evropi jer je njihov kvalitet znatno prevazilazio zapadne modele u istoj cjenovnoj kategoriji.  I za modele ostalih sovjetskih proizvođača koji su uvoženi, poput bokerica TOZ 34 pa i onih visoke klase „MC 109“ i „MC 8“, važilo je isto pravilo – kvalitet,  pouzdanost i dugovječnost za malo novca.  Tako je i danas, pa se u rukama domaćih lovaca nalazi ogroman broj ruskog lovačkog oružja –  naslijeđenog, polovnog ili novog.  Ruska fabrika “IŽ Baikal” odlično radi (iako se moskvič odavno ne proizvodi) a jedan sasvim novi model lovačke kombinovane puške, izrađen po staroj i provjerenoj logici visoke pouzdanosti i izdržljivosti sve je popularniji u rukama domaćih lovaca i  vrijedi daleko više nego što je plaćen. Radi se o modelu Baikal IŽ MP94.  Istorija IŽ-a Prije nego što pređemo na opis ove puške, valja ponešto reći o čuvenoj fabrici iz Iževska. Već dva vijeka prvo mjesto po proizvodnji oružja u Rusiji sa gradom Tulom, dijeli Iževsk – glavni grad Udmurtske Republike. U Iževsku je arsenal osnovan još 1807. da bi nekoliko godina kasnije u njemu bilo proizvedeno preko šest hiljada kremenjača za vrijeme rata sa Napoleonom. Zna se kako je Napoleon